فرهنگ و اصطلاحات وردنجان

طنز خواستگار وردنجانی ( صوتی )

بِسْمِ‌اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

بَسگی فِک کردم ، سَرُم وَنگ شُدس

حَب دو رنگی خوردم اونم رنگ شُدس

زانیم تا نَمشِد و پام می بُرّد دَم وپَسا

خُشکه کولیَّم بََدس با سنگینیه نفسا

پَعلیام سِفد شدن و فقط دولا دولای می رم

دس به چینه وُ دیفارم اُ پِلا پِلای می رم

خَسّه م و حال ندارم تا دُکدُر و دُوا کونم

گِلِه از حِکایت ایی روزا وُ شُوا کونم

سیایی می ره چشام و کِپ گِرفدِس گوشام

وَخسم یه کاری کونم منتظرقوم و خویشام

به خدا سَخده برام نه سردارم نه چِش و گوش

ایی مریضی کم بید یه خونُوِه اومده روش

جِغِلِه مون مرد شدس اُ هِیْ زن زن می کوند

می گم فکرکاکادباش اونِس که مَن مَن می کوند

از اونم که بُگذریم گیسا دَدِد نَشَن چُلّه

دُخدَری پاک‌ و نِجیبس ، بار میالِد شُلِه

چَن شُوِه براش میاد خواسدگار ازدور و نِزیک

از رادوری و اَقوون ، ازهُم دُنگ و شِریک

یکی شون پرفسور ازریش و سرش تاس و قُتُر

یکی شون سارِبونس با یه قِطاری از شُتَر

یکی شون درس خوندسُ مهندسُ سرکارس

یکی شون با سِکِلِش لِرت می زند بیکارس

یکی شون کارخونه دارس اومد تاغافلی

یکی شون مَگَز دارد با هزاران تاپّولی

یکی شون گوره می کرد مثل یه بِچِه پاپَتی

دَدِه ها ش که اص هوچّی ننه جون شَم سَرپَتی

یکی شون پیشرفت کردس بجا نََمخوام نَمشِد

نُوْچی می گفت دَم و پَسا ، نِمخوام ، نِمشِد

یکی شون عَیّانی بید ، با یِه گِرِواتی بلند

یکی شون بَرپای داشد کُوْش لاسدیکی دوبَند

یکی شون یه ماشی داشد اونا سایه اُفدُو می‌کرد

فک نکون اَیْ صحرا بید جو وُ گندوم دُرُو می کرد

يکی با آرایش و فیس و اِفاده اومَدس

فک کرد ، همه چی جورو آمادس اومَدس

یکی اومد خواسدگاری با سه چارتا اِسکورت

از اونا که آجی جون شون گِل ورش تُنُک ساپورت

یکی شون خارجی و زیر اَبرو وَرداشته بید

ووش خدا ، توبه سَخوار، ایی از کجا اومده بید!؟

یه پسر مِث دُخدرس اونم اومد یه دو سه بار

آخه مَیْ ایی مرد میشد با ایی همه آزار تیزار ؟

یکی شون کلاس بالا و شیک پوش ودولتی

یکی شون چِرکولی بید و بوککو و عَیرَتی

یک کَلوم منم می گم دُخدر دارم شا ندارد

خواسدگارخُویْلی خُویْلی ایی لنگه و تا ندارد

وَخدِشِس بوگم ماینِه به هرکِس نَمدم

باید یه مرد باشد به ظاهر مردِس نَمدم

دوشوازقِضا اومد وردنگونی دو خواسدگار

یکی شون آخوند بیدو یکی شونم پاسدار

هر دوتا یَخِه ها کِپ و آسینا کُجی تا مچ

ماشالله جا مُر داشدن پیشونی لُرچ به لُرچ

بعد نِشِسدَن تَکّه هم مُؤدّب و ریش به ریش

حجی اَیْ حرفی می زد تایید می شد پیش پیش

اونا تو رَفدَن بیرون ازخونه بی هوچ اداعا

به منم گُفدن ننه جون ، التماس داعا

یکی شون خُویْلی خُبس همه یی بوگید ماشالله

حمد و یاسین بوخونید چِش نخورد ایشالله

موندم تو فکر منم ، دُخدر باید به کی بِدم

به او بِدم به ایی نَدم به او نَدم به ایی بِدم

دُخدرُم رَفدِس با تَزبَح بزند اسِّخاره

گمونم‌ راضی شدس هوچّی نَمگِد یعنی آره

دُکدُرا وِل میکونم ایی دُخدَره واجب ترِس

کاکاهاشَم راضیین باباشم راغب ترِس

رَخد بُرون چادر بُرون سنت دیرینه ی ماست

با چُوشی عروسا بُردن رسم و پیشینه ی ماست

اِلایی هرچی جِوون عَزَّبِس یابَد نجات

به دعای مستجاب و به ذکر صلوات

#اللهم_صل_علی_محمدوآل_محمدوعجل_فرجهم

شعر از : حاج حیدرعلی کریمی وردنجانی ( نویسنده وبلاگ )

فهرست مطالب وبلاگ

***

ترجمه اصطلاحات به ترتیب الفباء

اُ = وَ ( حرف ربط )

آجی = خواهر ( اصطلاح شهری خانواده خواستگار)

آزار تیزار = انواع آرایش

آسینا = آستین ها

اص = اصلاً

اِفاده = تکبر ، فیس کردن

اُفدُو = اُفتُو ،آفتاب

اَقوون = اقوام

اِلایی = الهی ، خدایا ، بارالها

اومد = آمد

اومَدس = آمده است

اونِس = او هم

اونم = آن هم

اَیْ = اگر ، اگه

ایی = این ، ایشان

بار میالِد = بار می گذارد ، بار می کند ، منظور عذا

بََدس = بداست

بَسگی = بسکه ، از بس

بوخونید = بخوانید

بوککو = بوکّو ، اخمو

بوگم = بِگم

بوگید = بگید ، بگویید

بید = بود

پاپَتی = پا لُختی ، بدون کفش

پام می بُرّد = دردی مثل بریدن درعضلات پا حس می کنم

پَعلیام = پهلوهام ( محدوده کلیه ها)

پِلا پِلای = با سرگریجه راه رفتن ، تعادل نداشتن

پیشونی = پیشانی

تا نَمشد = خم نمی شود

تاپولی / تاپّولی = کندوی گِلی قدیم ، درزمان قدیم تمام کندوها ی عسل استوانه ای و گِلی بودند

تاس = کم مو

تاغافلی = ناغافلی ،غافل گیرانه ، یهویی

تَزبَخ = تسبیح

تَکّه = کنار هم

توبه سَخوار = توبه و استغفرالله ( گویش زنانه )

جِغِلِه = پسر بچه

چادر بُرون = چادربُران ، پس از سال های سال که به مرور زمان لباس دوخته عروس در بازار یافت شد رخت بران جای خود را به چادر برون داد یعنی خانواده داماد پارچه چادری تهیه می کنند و توسط بستگان داماد به خانه عروس می برند تا اندازه گیری و دوخته شود و هم زمان جشن شادی (بزن وبرقص) برپا می شود تاچادرعروس دوخته و به مبارکی آماده شود

چِرکولی = چرک تاب ، چرک آلود

چِش نخورد ایشالله = چشم زخم نخورد انشاءالله

چش و گوش = چشم و گوش (نه چش و گوش = از ضعف بیماری نه خوب می شنوم و نه خوب می بینم )

چشام = چشمام

چُلّه = مثالی برای سفیدی مو ، گرفته شده از پنبه ، الیاف سفید پنبه ، اگر دروردنجان به مذکری گفتند ریش چُلّه شده لطفاً ناراحت نشه منظورشون اینه که ان شا<الله به سلامتی پیربشی

چَن = چند

چَن شُوِه = چند شبه ، چند شب است

چُوشی = چاوشی

حال ندارم = مریض یا ناخوش هستم

حَب = قُرص ، نوعی دارو

حَب دو رنگی = قرص های دو رنگی ( دولایه ) که نیم آن صورتی و نیم دیگر سفید بود

حجی = حاجی

حمد و یاسین = سوره های مبارکه حمد و یاسین

خَسّه م = خسته ام

خُشکه کولیَّم = حالتی مثل قولنج ( اسپاسم شانه ها ) در کتف ها دارم

خواسدگار = خواستگار

خونُوِه = حرص و جوش خوردن ، در اصل از خونابه گرفته شده ، ناراحتی ( دغدغه )

خُویْلی = خیلی ، بیش ، زیاد

خُویْلی خُبس = خیلی خوب است

داشد = داشت

داشدن = داشتند

دُخدر = دختر

دُخدرُم = دختر من ، دخترم

دُخدَری = دختری

دَدِد = خواهرت

دَدِه = خواهر

دَدِه ها ش = خواهر هایش

دُرُو = درو کردن ( چیدن گندم و جو )

دس به چینه = دست به دیوار

دُکدُر = دکتر

دَم وپَسا = هر لحظه ، دم و ساعت

دو سه بار = دویا سه مرتبه

دُوا = دارو ، معالجه (دُکدُر و دُوا = رفتن پیش دکتر و دارو گرفتن )

دوشو = دیشب

دولا دولای می رم = کمرم صاف نمی شه خم شدم و راه می روم

دولتی = از خانواده دولتمردان ...

دیفار = دیوار

رادوری = آنها که نسبتی ندارند ، ساکن شهر ها یا روستاهای دیگرهستند

راضی شدس هوچی نَمگد یعنی آره = راضی شده است که هیچ حرفی نمی گوید ، سکوت علامت رضاست

رَخد بُرون = رخت بُران ، سنت قدیمی رخت برون ، ساعاتی قبل از مراسم عقد پارچه ای ( معمولا تور یا پارچه سفید ) که خانواده داماد برای عروس خریده اندرا توسط بستگان داماد به خانه عروس می بردند تا اندازه گیری و دوخته می شد و هم زمان جشن شادی (بزن و برقص) برپا بود تا لباس عروس به مبارکی دوخته و آماده شود

رَفدِس = رفتِس ، رفته است

رَفدَن = رفتن ، خارج شدن

رَفدَن بیرون ازخونه بی هوچ اداعا = موقع خارج شدن از منزل بدون هیچ تکبر و خودنمایی

روزا = روزها

ریش به ریش = در شعر ما بخاطر محیط مذهبی که دروردنجان وجود دارد همچنین به مناسبت طنز شعرمثال سبیل به سبیل به ریش به ریش تبدیل شده است .

زانیم = زانوم ، زانوی پایم

زانیم تا نَمشِد = زانوی پام خم نمی شود

زن زن می کوند = مرتب می گوید زن می خواهم

سارِبونس = ساربان است ، شتردار

سایه اُفدُو = جابجا کردن در سایه و آفتاب ، اُفتُو

سَخده = سخته

سَرپَتی = بدون روسری

سَرُم وَنگ شُدس = سَرَم (سر من ) پردرد و گیج شده

سِفد = سفت

سِکِلِ = موتور سیکلت

سنگینیه نفسا = سنگین و کند بودت دم و بازدم

سه چارتا = سه یا چهارتا

سیایی = سیاهی ، لکه های تار یا تاریک دیدن

شا = شاه

شِریک = شرکایی که در کشاورزی ( کاشت ، داشت ، برداشت ، و امورات دیگر ) مشترک هستند

شُلِه = در اینجامنظور از شله یعنی آشپزی

شُوا = شب ها

عَزَّب = مجرد

عَیّانی = اعیان و اشراف ( قبل از این که وردنجان شهر شود به شهرنشینانی که شیک می پوشیدند و عامیانه حرف نمی زدند می گفتند )

عَیرَتی = چیزی شبیه بُنجُل ، به درد نخور

فک نکون = فکر نکن

قُتُر = کچل مطلق

قِطار = ردیف ، دنبال هم

قوم ُخویشام = اقوام ، بستگان

کاکاد = برادرت ( کاکا = برادر )

کاکاها = برادرها

کِپ = کیپ ، نزدیک به هم، تنگاتنگ

کُجی = دُکمه

کجی تا مچ = دکمه بسته شده روی مچ

کُوْش = کفش ، پاپوش

گِرِفدِس = گرفته است ، گرفتس

گروات = کراوات

گُفدن = گفتن ، گفتند

گِل ورش = پوشیده بود

گمونم‌ = گمانم ، به گمانم ، گمان می کنم

گوره = گریه

گوشام = گوش هایم

لاسدیکی = لاستکی

لِرت می زند = علاف علاف راه می رود ، بیهوده تاب خوردن

لُرچ به لُرچ = براق براق

لنگه = همتا

ماشی = ماشین

ماینِه = دختر ، باکره

مِث = مثل ، شبیه

مثل یه بِچِه پاپَتی = شبیه بچه ای که ( به دلایل مختلف )کفش ندارد ) بچه ای که بخاطربیرون آمدن از خانه عجله دارد و بدون کفش دنبال والدین می دود

مُر = مهر ، مهر نماز

مَگَز = زنبور عسل

مَن مَن = اظهار وجودکردن

موندم تو فکر منم = ماندم تو فکر ، تو فکر فرو رفتم

مَیْ = مگه

نِشِسدَن = نشستند

نَشَن = نشوند

نِمخوام = نمی خواهم ( اصطلاح محلی شهرنافچ )

نَمخوام = نمی خواهم ( اصطلاح محلی شهروردنجان )

نَمدم = نمی دم ، نمی دهم

نِمشِد = نمی شود ( اصطلاح محلی شهرنافچ )

نَمشِد = نمی شود ( اصطلاح محلی شهر وردنجان )

ننه جون = مادر بزرگ ، مادرجان

ننه جون شَم = مادر بزرگ شان

نوچی = نافچی ، ساکنان شهرنافچ ( نُوْچ = شهر نافچ )

هُم دُنگ = هم دانگ کشاورزی

همه یی = همگی

هَمه یی بوگید ماشالله = همگی بگویید ( بگید ) ماشاءالله

هوچی = هیچی ، هیچ هیچ

هِیْ = مدام ، دنباله دار ، یه ریز

وَخدِشِس = وقتش هست، موقعیت مناسب پیش آمده

وَخسم = از جا بلند شوم

وردنگونی = وردنجانی ، از شهر وردنجان ( وردنگون یکی از اسامی و معروف ترین نام وردنجان قدیم است

وِل میکونم = می گذارم کنار ، کنسل می کنم

وَنگ = سردرد و گیج بودن ، سنگینی سر حس می کنم

ووش = وا ، گویش زنانه ، کلمه تعجب

یَخه ها = یقه ها ( یقه لباس )

یک کَلوم = یک کلام ( کَلوم = کلام ، کلمه )

فهرست مطالب وبلاگ

اشعارحیدرعلی کریمی با اصطلاحات وردنجانی ( صوتی )

فرهنگ و اصطلاحات وردنجان همه حروف