فرهنگ و اصطلاحات وردنجان

خسوف وکسوف ورعد و برق در وردنجان قدیم

اَعوُذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

( إِنَّ فِي اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ ) آیه 6 سوره مبارکه یونس

ترجمه : به حقیقت در رفت و آمد شب و روز و در هر چیزی که خدا در آسمانها و زمین خلق فرموده برای اهل خرد و تقوا علامت و نشانه‌های ( قدرت خدا ) پدیدار است.

تعریف خسوف : ماه گرفتگی کامل زمانی اتفاق می‌افتد که زمین درست در وسط خورشید و ماه قرار گرفته و سایه کاملی را روی ماه ایجاد کند. این پدیده زمانی اتفاق می افتد که ماه در فاز کامل(بدر) و در حال عبور از بخشی از سایه ی زمین باشد زمانی که زمین بین ماه خورشید هم راستا باشه و خب نور خورشید به ماه نمی تابد تا اینجا شد ؟ و سایه زمین روی ماه می افتد . در آن زمان ماه گرفتی یا خسوف اتفاق می افتد .

تعریف کسوف : خورشید گرفتگی زمانی رخ می‌دهد که ماه بین زمین و خورشید قرار گیرد، در این صورت سایه ماه روی زمین می‌افتد و ناحیه‌ای از زمین که در سایه کامل ماه قرار می‌گیرد، کاملاً تاریک می‌شود.

در قرآن مجید حدود حدود 50 بار کلمه قدیر بکار رفته که بیشترین آن درآیاتی مثل انَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ، وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ می باشد ، که علت تکرار این مفهوم بستگی به موضوع و مفاهیم آیه نسبت به آیه قبل یا بعد دارد .

***

وردنجان فعلی که پس از حداقل سه مرحله جابجاییه کیلومتری که در پست وجه تسمیه وردنجان ، ورتنگان ، وردنگون ، وردیقان ، وردیجان اشاره ای به آن شده و همچنین مهاجرت بی وقفه خانواده های وردنجانی به استان ها و شهرهای دیگر و حتی خارج ازکشور و تشکیل روستای چوبین و نیمی از مردم روستای تومانک از مردم وردنجان به ما ثابت می کند که جمعیت شهر وردنجان می توانسته حد اقل دو برابرجمعیت فعلی باشد .

* نتیجه گیری

این مقاله و رسم رسومات کهن و احتساب جمعیت معکوس به کارشناسان کمک می کند تا بهتر و دقیق تر در مورد قدمت وردنجان تحقیق وصحبت شود لذا سعی کردیم عقیده مردم قدیم وردنجان که منتهی به ایران باستان مربوط می شد را برای عزیزانی که وقتگذاشته و با ما هستند را بنویسیم .

* اعتقادمردم قدیم وردنجان در مورد ماه گرفتگی ( خسوف ) و خورشیدگرفتگی ( کسوف )

اعتقاد و باورها در قدیم که برگرفته از تاریخ ، تمدن و فرهنگ گذشتگان است می تواند قدمت و طول عمر یک منطقه یا یک قوم را برای انسان مشخص نماید ما در این مقاله دور از هر گونه قُلُو و در نظر گرفتن آیه شریفه (ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ ) قصد داریم واقعیتی را که تا دهه1330 ه ش در وردنجان در مورد ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی همچنین رعد و برق که در دهه 1340 یاد آوری و تعریف می شد را منتشر کنم .

این را هم در نظر داشته باشیم که هرچند حدود یک قرن است این رسم و رسومات حذف شده لیکن صدها سال طول کشیده ، چون به این راحتی نمی شود اعتقاد و ریشه اعتقادی یک قوم را تغییر داد

***

عقیده و باور مردم قدیم وردنجان نیز مثل بسیاری از مناطق ایران و کشورهایی از جمله چین ، یونان ، مصر ، بومیان آفریقا و ... در مورد پدیده های کیهانی و طبیعی و نشانه های قدرت الهی نشان از قدمت هزاران ساله است ، زیرا این تفکرات به ایران باستان شباهت دارد . پس اگر مطالبی در این مقاله یا مقالات دیگرگفته می شود به سه دلیل است که عبارتند از : - 1 - توجه به قدمت هزاران ساله وردنجان - 2 – انتقال فرهنگ و تاریخ برای نسل آینده - 3 – اهمیت به گفتمان های فرهنگی 4 – تحقیق و پژوهش

***

در زمان های قدیم وقتی خورشید گرفتگی یا ماه گرفتگی پدید می آمد مردم آن را نشانه ای از خطرو بروز یک مصیبت بزرگ می دانستند لذا برای رفع این پدیده بیکار نمی نشستند اولین اقدام مشترک اهالی این بود که کسی در خانه قرار نمی گرفت و خود را مصمم می دانست که از خانه بیرون آمده وروی پشت بام یا در ایوان ساختمان یا در کوچه و حیاط و ... باشد . وآن چه را عُرف آن زمان بوده انجام دهد

***

آنچه سینه به سینه نقل شده تا به نشر این مقاله برسد بدین صورت بوده که چنین می پنداشتند خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی زمانی اتفاق می افتند که اژدهایی ماه یا خورشید را در دهان گرفته و قصد بلعیدن آن را دارد و عنقریب دنیا به آخر خواهد رسید زیرا اگر ماه و خورشید نباشد هیچ مخلوقی نمی تواند حیات داشته باشد . البته امروزه علم هم وجود خورشید را به عنوان منبع انرژی تایید کرده و شکی درآن نیست

لذا بر همین باور مقیّد بودند سرو صدا ایجاد کنند مثلاً به ظروف مسی و فلزی ضربه های بلند بزنند تا اژدها ترسیده و ماه یا خورشید را آزاد کند .

***

کم کم و طی سال های متمادی با توجه به این که هنوز اعتقاد به بلعیدن ماه و خورشید توسط اژدها در مردم وجود داشت مردم متوجه این موضوع شدند که سرو صدا کردن نتیجه ای ندارد و اعتقاد به قدرت خدا پیدا کردند احتمالاً ظهور اسلام بوده (وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( آیه 189 سوره مبارکه آل عمران ) خداست مالک آسمانها و زمین، و خدا بر هر چیز تواناست )

لذا عده ای الله اکبر وسایر اذکار می گفتند ، عده ای اذان می گفتند ، عده ای نماز می خواندند تا در برابر خدا به خاک افتاده و سجده کنند و درحالت وضو ، پاکی ، قبله و گفتگوی با خدا و دعا کردن مورد رحمت و بخشش الهی قرار گیرند تا پدیده ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی مرتفع گردد و به این نماز خواندن کم کم به نماز واجب آیات که احکام اسلامی است منجر شد و اینجا بود که تفکر اژدهای فرضی و بلعیدن به تاریخ سپرده شد

... وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ( آیه 173 سوره مبارکه آل عمران )

ترجمه ... و گفتند: تنها خدا ما را کفایت کند و او نیکو وکیل و کارسازی است.

... وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ( آیه 44 سوره مبارکه غافر )

... و من کار خود به خدا وامی‌گذارم ، که او کاملا بر احوال بندگان بیناست

* ماه گرفتگی کودکان و خسوف

همچنین باور داشتند زمانی که زنی باردار است در زمان ماه گرفتگی (خسوف) از خانه بیرون نیاید و اگر حتی در فضای باز متوجه چنین پدیده ای شد لا اقل به ماه نگاه نکند و یا دست برشکم خود نگذارد زیرا محلی که دست می گذارد هر قسمت از جنین باشد دچار لکه ی ماه گرفتگی می شود البته علّت نامگذاری « ماه گرفتگی » نیز از همین خرافه گرفته شده است و اصلاً پایه علمی ندارد و متاسفانه هنوز در ممالکی از ایران نه فقط وردنجان این طرز تفکر وجود دارد .

* اعتقاد مردم قدیم وردنجان درمورد رعد و برق

در مقدمه این مبحث عرض کنم رعد و برق یا صاعقه : بر اثر وجود طوفان یا بادهای شدید حرکت ابرها به وجود می آید و بارداریا بارور می شوند یعنی تعدادی ابرها بار مثبت و تعدادی ابرها بارمنفی می گیرند سپس در ادامه جابجایی و حرکت ابرهابرخورد ابرهای دارای بارهای غیر همنام ( مثبت و منفی ) ، واکنش‎های الکتریکی شدیدی به صورت نور و صدای شدید بنام صاعقه یا رعد و برق تولید می‎گردد ، صاعقه ولتاژ مشخصی دارد. بزرگی این ولتاژ بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون ولت است. البته گاهی هم دیده شده که این ولتاژ تا ۱۰۰ میلیون ولت هم پیش رفته است. واقعا با مطالعه این جمله باید گفت : ( اَللهُ اَکْبَر ) ( سُبْحانَ الله ) .

اگر بخواهیم باور مردم قدیم وردنجان را در باره رعد و برق بنویسم فقط یک داستانک است و رعد و برق یا ( آسِمون قُرُمْبِه ) را منشاء خیر و برکت می دانستند و اعتقاد داشتند خدای باری تعالی فرشته ها و ملائک اسمانی را مامور کرده تا بر ابرهای آسمان تازیانه بکوبند تا آنها ببارند و بارش را شروع کنند و سپس به ابرها می گویند ببارید ببارید تا زمین ازبارش شما سیراب شود و چشمه ها از کو هها جاری شود و به زمین سبزی و خُرّمی ببخشد .

در اصطلاحات وردنجان رعد و برق یا صاعقه را ( آتیش برق ) و صدای رعد که از به هم خوردن ابرها به وجود می آید را ( آسِمون قُرُمْبِه ) می گویند .

و من الله توفیق صلوات یادت نره

اللهم صل علی محمد و آل محمد

اللهم عجل لولیک الفرج

فهرست مظالب وبلاگ