فرهنگ و اصطلاحات وردنجان

زائِروردنجانی امام‌ رضا علیه‌السلام ( صوتی )

***

به نام خدا

این شعر به گویش وردنجانی ها از توابع استان چهارمحال و بختیاری است و بنای آن در مشهد مقدس گذاشته و ازآنجا شروع شد .

* توجه

اجرای صوتی شعر با زمینه آهنگ ( « ای حرمت ملجاء درماندگان » محمدعلی کریم خانی ) و نقّاره خانه امام رضا علیه السلام است در پلتفرم های ایتا ، بله ، سروش و تلگرام بازگذاری شده در صورت تمایل مراجعه فرمایید.

***

بسم‌الله الرحمن الرحیم

هَشتِ هَشت بید خُوْ دیدم که زَوّار امام‌رضام‌

من تو اُوْشا جامِعَم ، تو فکر بازار رضام

اومدم با چُوْشی و بدرقه از وَردَنگون

ببرم یه مُوْر و تَزبَح با نُباتی پَرپون

اُقُرّایی بِم‌دادن یه کولبارچه پول دارم

برا اِسِّدَن سوغات یِِخدِه هول دارم

میون مون که حرفی نیست یه قِتِّرَم طِلا می خوام

گُنبزد بِرچ می زند اَیْ بِدی من یِجا می خوام

کوفترادا دون می دادم اُوْ می هشدَم براشون

کلِّه گُنبَزِد می رفدن می گشدَم‌‌ لا پراشون

می زدن ناقّاره و دلُم رضا رضا می گفت

جُلُوْ آشبَزخونه حضرت یِه بند از غِذا می گفت

نون و انگور و پِنیر، زَف قیلون تو حَرَمِد

اَیْ لایقش نباشم کَرس(کسر) نیست از کَرَمد

گُفدَم انگور فرسدَم لعنت بر مَعمون(مأمون)

او که آتیش به جیگر زد ، عزیز دلمون

انگوری که بِد دادن از انگورای ما نبید

از مُوا احمدباد یا مُوا طِلاها نبید

سه یک‌شا ارباب می برد اونا دِ گردن نَمگیرم‌

تُرکی یَم‌ سَرِد می شد آلّا یی قسم‌ بیلمیرم

یا امام رضا(ع)

تو فقط اذن بده یه چای بدم به زَواراد

یا یه جارو بکشم یِه گوشولی صحن و سراد

گرت و خاک حَرَمِد برای من عَین طِلاست

تو رضایی و منم دلُم به ایی خاک رضاست

اُوْ طِلای حرمد دُوای هر درد و بِلاست

یه تُک اُوْ سقّا خوند برای هر درد شِفاست

رِسوونِ گِرِی زده به پنجره فولاد رضا

دلی یِس که از دوردورامیگد،رضارضا.رضارضا،رضارضا، رضارضا

گفت بیتی مَش حیدر، صحنُ سَرای تو

شعرُم اَص قابل ندارد ،جونُم برای تو

خوش بود به نیت دور ضِریحد کرّات

هدیه بر‌جا و جلالد از ته دل صلوات

#اللهم_صل_علی_محمدوآل_محمد

#اللهم_عجل_لولیک_الفرج

شعر از حاج حیدرعلی کریمی وردنجانی ( نویسنده وبلاگ )

***

معنی اصطلاحات به ترتیب حروف الفباء

آشبزخونه = آشپزخانه

ارباب = ارباب ، (اشاره به ارباب و رعیتی در وردنجان )

اِسِّدَن = گرفتن ، خریدن

اَص = اصلاً ، مخفف اصلاً

اُقُرّایی = مقدارپولی که به زائِر هنگام بدرقه برای زیارت حرمین داده می شود هرچند چشمداشت سوغات هم ندارند ، البته در گذشته رسم بود

آلّایی قسم = ترکی است و زبان وردنجانی نیست بخاطر وزن شعر آورده شد

انگور (Angür) = انگور ( در گویش وردنجانی )

اُوْ = آب

اُوْشا = حیاط

اُوْشا جامع = صحن جامع ، حیاط جامع ، د ر اینجا منظور صحن جامع رضوی است ( ضمناً در سال 1399 همزمان با فرا رسیدن عید بزرگ مبعث و با هدف بزرگداشت مقام ختمی‌مرتبت پیامبر گرامی اسلام صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، نام صحن جامع رضوی علیه السّلام به نام مبارک ایشان «صحن پیامبر اعظم حضرت محمد(ص) » مزین شد تا بستری تازه برای برگزاری برنامه‌های فرهنگی و مذهبی در راستای تبلیغ و ترویج اسلام ناب محمدی فراهم شود. )

اَیْ = اگر، اَگه

ایی = این

بِد = بِهِت ، به تو

بِد دادن = بِهِت دادن ، به تو دادن

بِرچ = برق زدن ، مثل آیینه برق زدن ، جلا

بِم دادن = بِهِم دادن ، به من دادن

بیلیمرم = کلمه ای است ترکی و گویش وردنجانی نیست در اینجا برای وزن شعرآورده شد

پَراشون = پرو بال شون

پَرپون (Parpün) = اصطلاحی وردنجانی به معنی تَبَرُّکی ، متبرک کردن ، تَبَرُّک کردن

تَزبَح = تسبیح

جا وُ جلال = جاه و جلال

جُلُو ( Jülüw ) = جِلو ، مقابل ، (گویش وردنجانی )

چُوْشی = چاوُشی کردن

حَشت = هَشت (8) در گویش وردنجانی اعداد هفت ، هشت ، هفتاد ، هشتاد و امثال آن « حرف ه » «ح» تلفظ می شود

خُوْ = خواب

دِ ( در جمله ی اونا دِ گردن نَمگیرَم ) = دیگه ، ( اونو دیگه گردن نمی گیرم )

دِلی یِس = دلی هست که ، دلی است که

دُوا = دارو

دوردورا ( Dür Düra ) = دورادور ، مسافتی دور و دورتر

رِسوون = ریسمان ، طناب ، بند

رِسوونِ گِرِی زده = ریسمانی که گره زده باشد ( قبلاً عقیده بر این بود افرادی که ناراحتی جسمی یا روحی داشتند با بند یا ریسمانی و گاهاً با قفل و زنجیر خود را به پنجره فولاد امام رضا علیه السلام می بستند تا حاجت روا شوند هرچند روایات زیادی وجود دارد که شفا گرفته اند ولی فعلاً خدام الرضا از این کار ممانعت می کنند ) ما در اینجا دل را به پنجره فولاد گره می زنیم ان شاء الله که حاجتمان از جمله شفاعت به اذن الله برآورده شود . (يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا ) آیه 109 سوره مبارکه طه ) ترجمه ( در آن روز شفاعت کسی سودی ندهد مگر آنکه [خدای] رحمان به او اذن دهد و گفتارش را [در مورد شفاعت از دیگران] بپسندد. )

رضا رضا ، رضارضا ، رضا رضا ، رضارضا = 8 بار تکرار « رضا» بخاطر این که امام رضا علیه السلام هشتمین امام است . بهتر است با انعکاس یا تکرار صوت (حالت اِکُو) خوانده شود

زَف قیلون = صبحانه

زوار = زائِر

سَرِد می شِد = متوجه میشی

سِه یک = یک سوم

عَین = عِین ، مشابه به اصل

قِتِّرِه = ذره

کَررات ( کَرّات ) = تکرار و مکررات

کَرس = کَسر ( مثال : امسال کَرس کردیم ) تو معامله کَرس کردم )

کَلِّه گُنبَزِد = نوک گُنبَد ، بالای گُنبَد

کوفتَر = کبوتر

کوفتَرادا = کبوترهای شما را ، کبوترا تون را

کولبارچه = کوله پشتنی محلی

گِرِِیْ = گِرِه

گُنبَز = گُنبَد

گوشولی = گوشه ای کوچک

مُر = مُهر ، در اینجا مُهرنماز

مُرو تَزبَح = مهر نماز و تسبیح

مَش حیدر = مشهدی حیدر ( اشاره به خودم ( حیدرعلی کریمی )

مَعمون = مأمون

مُوا ( Möva ) = مُوْها ، درختان مُو

مُوا ( Möva ) احمِدِباد = در ختان مُو در قطعه ای به نام احمد آباد وردنجان

مُوا ( Möva ) طِلاها = در ختان مُو در قطعه ای به نام مُوهای طِلالها وردنجان

می رَفدَن = می رفتن

می گشتم ( می گشدَم ) لا پراشون = جستجو می کردم لابلای پرو بال کبوترهای حرم

می هَشتَم ( می هَشدَم ) = می گذاشتم

میون مون = بن مون ، بین من و تو

ناقّاره = نَقّاره

نُبات = نَبات

نَبید = نَبود

نَمگیرَم = نمی گیرم

هَشتِ هَشت = روز هشتم از ماه هشتم ( آبان ماه) ، از اعدا 8 بخاطر این که امام رضا علیه السلام هشتمین امام است استفاده شده است

هول = به هول بودن ، دغدغه داشته ، درفکر این یا آن قرار گرفتن

وَردَنگون = وَردَنجان ، شهر وَردَنجان ضمناً در وجه تسمیه اسامی ( ورتنگان ، وردنگون ، وردیقان ، وردیجان ) آورده شده است

یِجا = یک جا

یِخدِه ( یِختِه ) = مقدار کم ، یه کم ، یه مقدار

یِه بَند = یه ریز ، بدون وقفه

یِه تُک اُوْ = یک چکه آب ، یک قطره آب

یِه قِتِّرَم = یه ذره هم

یِه قِتِّرِه = یه ذره

فهرست مطالب وبلاگ

فرهنگ و اصطلاحات وردنجان همه حروف

اشعارحیدرعلی کریمی با اصطلاحات وردنجانی ( صوتی )