هُر (Hor ) گیاهی به عنوان کالای تجارتی در وردنجان قدیم
یکی از کالاهای تجارتی قدیم وردنجان که تا سال 1325 هجری شمسی به صورت فعال و با استقبالی کمتر تا 1330 هجری شمسی و به ندرت بعد از آن در وردنجان مشاهده می شد ، گیاهی خود رو که در اصطلاح وردنجان ( هُر ، Hor ) نامیده می شود .
* نامهای دیگر گیاه هُر از خانواده تلخ بیان
تلخ بیان ، تلخ بن ، سوخورا ، مامکه ، مامکه سفید ، قورِزَه، تلخک و بوزونداک میباشد. به فرانسوىSophoraو به انگلیسىPagoda Tree گفته مىشود.گیاهى است از خانوادهLeguminosae تیره فرعىPapilionaceae داراى گونه هاى مختلفى است که گونه ای از آنها در وردنجان مى روید .
* در فصل تابستان پس از چیدن و خشک کردن و انبار کردن در فرصتی مناسب و معمولاً اواخرپاییز که مشغله کاری کشاورزان کمتر بود به شهرهای اصفهان از جمله لنجان منتقل تا بصورت مبادله کالا به کالا به فروش رسانده شود
***
این گیاه خود رو که شباهت زیادی به شیرین بیان دارد قبلاً به صورت وفور در زمین های زراعی و بایر وردنجان سبز می شد هنوز هم یافت می شود ( هُر، Hor) نام دارد .
گیاه « هُر » از خانواده گیاهان تلخ بیان است و همانطور که گفتیم شباهت زیادی به گیاه شیرین بیان یا به قول وردنجانی ها ( مِجّو ) دارد با این تفاوت که چسبندگی برگ های شیرین بیان را ندارد ، برگ های آن مخمل گونه و نرم و خاکستری رنگ است ، گُل آن به شکل خوشه ای در راس آن سبز می شود و بویی معطر مثل گل درخت سنجد از آن به مشام می رسد .
* این گیاه پس از چیدن و خشک کردن توسط اهالی وردنجان در اواخر پاییز به وسیله حیوان ( الاغ یا قاطر ) از طریق گردنه ای به نام گردنه سامان که بین نافچ و سامان قرار دارد به نجف آباد ، لنجان اصفهان و روستاهای دنبال رودخانه اصفهان ... حمل تا توسط کشاورزان یا معامله گران لنجان خریداری و در اِزای آن توت خشکه ، برنج ، مواد شوینده ، قند ،شکر ، روغن نباتی ، پارچه ، خامه قالی و سایر مایحتاج تحویل شود .
* این گیاه هرچند استفاده های زیادی در طب سنتی دارد لیکن برنج کاران استان اصفهان به دلایل زیر آن را خریداری می کردند .
1 - ضد عفونی کردن خزانه برنج و جلوگیری از قارچی شدن و ...
2 - سبُک کردن یا پوک کردن خاک خزانه
3 – به عنوان کود پایه ( کیفیت مناسب بستر خزانه)
4 – پوششی برای نِشاء ( مالچ ) برای محافظت از ، ریشه نِشاء و نِشاء برنج در برابرآسیب باران، بادهای سرد ، سلهبندی، یخبندان ، سرمازدگی و یخ زدگی ، تبخیرآب و فرسایش
5 - جلوگیری از آسیب تخم های ریخته شده نواری شکل قورباغه ( مستند به تحقیق حضوری که در روستاهای اطراف فلاورجان اصفهان ، از سالمندان انجام دادم اظهار داشتند در صورتی که از علف هُر استفاده نمی کردیم باید تا چند روز چوب دستی بلندی را بر می داشتیم و تخم ریزی های نواری شکل قورباغه ها را از هم جدا می کردیم تا از آسیب جدی به چَلتوک ( شَلتوک ) جلوگیری شود )
* نکته این گیاه طبی مفید پس از آن که مورد استفاده تجاری قرار نگرفت و از طرفی گیاه مورد علاقه و خوراک حیوانات نبود به عنوان پوشال در سقف خانه ها ، پوشش دیوار ها ( بُرگِه ) پوششی برای پوشاندن درخت مُو ( انگور ) ، و آستانه بندی زمین های زراعی استفاده شد .
فرهنگ و اصطلاحات وردنجان همه حروف
ن ۚ وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ